4. Η Εθνοσυνέλευση του 1862-1864

Ορεινοί και Πεδινοί στα έδρανα της Βουλής

1. Σχεδιάγραμμα

2. Παρουσίαση

3. Διαβάστε το Σύνταγμα του 1864!!!

4. Το Σύνταγμα του 1864, ιστοσελίδα (ΙΜΕ)
5. Η αρχή της δεδηλωμένης, ιστοσελίδα (ΙΜΕ)
6. Από τις πηγές- το άρθρο του Τρικούπη "Τις πταίει" και η αποδοχή της δεδηλωμένης από το βασιλιά. 

3. Η "νέα γενιά"

1. Σχεδιάγραμμα

2. Παρουσίαση

3. Η επανάσταση του 1862, βίντεο

Από τις πηγές

Η αλλαγή του πολιτικού σκηνικού

Ύστερα από τον Κριμαϊκό πόλεμο η οικονομική διείσδυση των Αγγλογάλλων στην Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργεί στην περιοχή έντονη οικονομική δραστηριότητα η οποία ευνοεί και τον Ελληνισμό, μητροπολιτικό, αλύτρωτο και παροικιακό, από την Αλεξάνδρεια μέχρι τη Μολδαβία.

Η οικονομική ανάπτυξη συνοδεύεται και από αύξηση του πληθυσμού. Από 850.246 κατοίκους το 1840 ο πληθυσμός περνά σε 1.035.527 το 1853 και σε 1.096.810 το 1861.

Η οικονομική ανάπτυξη επηρεάζει την πολιτική ατμόσφαιρα. Η αστική τάξη διαμορφώνεται και ενισχύεται. Φιλελεύθερες ιδέες διαδίδονται και η αντιπολίτευση εναντίον του Όθωνα ισχυροποιείται. Με τις εκλογές του 1859 εισέρχεται στη βουλή, με κύριο εκπρόσωπο τον Επαμεινώνδα Δεληγιώργη (1829 -1879) η πρώτη μετεπαναστατική γενιά πολιτικών, που είχαν ιδέες φιλελεύθερες και αντιδυναστικές. Το 1860 η αυλική κυβέρνηση χάνει την πλειοψηφία στη βουλή, αλλά ο Όθων τη διατηρεί ως το 1862. Πρόκειται για το λεγόμενο «υπουργείο αίματος» του Αθανασίου Μιαούλη (1815 -1867). Η εξέγερση είναι η μόνη διέξοδος που άφησε ανοιχτή η τακτική του βασιλιά και των συμβούλων του. Η αρχή έγινε από το Ναύπλιο το Φεβρουάριο του 1862, χωρίς επιτυχία. Ακολούθησαν όμως άλλες εξεγέρσεις τον Οκτώβριο, όταν ο Όθων αποφάσισε μια περιοδεία συμφιλίωσης στις επαρχίες. Τελικά ο Όθων εκθρονίζεται μετά την επικράτηση των αντιμοναρχικών στοιχείων.

(ΙΕΕ)

Δυσαρέσκεια κατά του Όθωνα

Η οθωνική μοναρχία δεν ταιριάζει πια στις καινούριες κοινωνικοπολιτικές ανάγκες. Οι εμποροτραπεζίτες και τσιφλικάδες θέλουν άμεση συμμετοχή στην εξουσία. Η πολιτική του Όθωνα χτυπάει τα συμφέροντά τους, ενώ και οι μικροί τσιφλικάδες είνε δυσαρεστημένοι. Ζητούν γη και συμπλήρωμα για το νοικοκυριό τους από το δημόσιο ταμείο. Η αγροτιά βρίσκεται πάντα στα νύχια της πιο βαρειάς εκμετάλλευσης. Ζητάει γη, ασφάλεια. Με τη νεολαία και τα λαϊκά στρώματα των πόλεων ζητάν συνταγματικές ελευθερίες. Η αγγλική πολιτική δουλεύει ακοίμητη και συνδαυλίζει την αντιοθωνική αντιπολίτευση, που θρέφεται από τη φτώχεια και τη δυστυχία των λαϊκών μαζών. Η αγανάχτηση του λαού διοχετεύεται ενάντια στον Όθωνα, πούνε ολοφάνερη η αποτυχία της εθνικής του πολιτικής.

[Ζέβγος Γ., Σύντομη μελέτη της νεοελληνικής ιστορίας, μέρος β΄, Αθήναι 1945, σελ. 53]

Ο Όθων, δεχθείς άκων την εγκαθίδρυση συνταγματικού πολιτεύματος, δεν είχε την διάθεσιν της πιστής εφαρμογής αυτού. Ευθέως εξ’ αρχής, παραβιάζων το πνεύμα του Συντάγματος, ανεμίχθη εις έργα διοικητικά, επεμβαίνων εις τας βουλευτικάς εκλογάς και προσπαθών εκδήλως να συγκεντρώσει εις χείρας του περισσότεραν εξουσίαν. Προ δε της αντιστάσεως, την οποία έύρισκε δεν εδίσταζεν, ως είναι ευνόητον, να λάβη μέτρα πιεστικά κατά της ελευθερίας του τύπου και της ανεξαρτησίας των συνειδήσεων, τούθ’ όπερ εξήπτεν ακόμη περισσότερον την κατ’ αυτού αντιπολίτευσιν και προητοίμαζε την πτώσιν του. 

[Σβώλου, Τα Ελληνικά Συντάγματα, σελ. 79 -80]

Άσκηση: Με βάση τα παραπάνω παραθέματα και τις ιστορικές σας γνώσεις να αναφερθείτε στις αιτίες της επανάστασης του 1862 και στις κοινωνικές ομάδες που πρωτοστάτησαν στην επανάσταση αυτή.

2 Η παρακμή των ξενικών κομμάτων κατά την περίοδο της συνταγματικής μοναρχίας

Ιωάννης Κωλέττης

1. Σχεδιάγραμμα

2. Παρουσίαση

3.Οι πρώτες εκλογές: Ιστοσελίδα (ΙΜΕ) που αναφέρεται στο κλίμα βίας και νοθείας κατά τη διάρκεια των πρώτων εκλογών
4. Από τις πηγές: πηγή για τη βία και νοθεία των πρώτων εκλογών

1. Το Σύνταγμα του 1844

Η επανάσταση του 1843

1. Σχεδιάγραμμα

2. Παρουσίαση

3. Το Σύνταγμα του 1844, ιστοσελίδα (ΙΜΕ)

4. Το Σύνταγμα του 1844: Διαβάστε το!!!

5. Η Εθνοσυνέλευση 1843-44 , βίντεο
6. Το Σύνταγμα του 1864, βίντεο: 

Από τις πηγές

Οι διατάξεις του συντάγματος του 1844

"Η εθνοσυνέλευση διάρκεσε απ’ το Νοέμβρη του 1843 ως το Μάιο του 1844 και ψήφισε το Σύνταγμα που δημοσιεύτηκε στις 18/30 Μαρτίου 1844. Το πραξικόπημα του 1843 δεν έφερε στην Ελλάδα παρά μια πολιτική αλλαγή περιορισμένης σημασίας. Το Σύνταγμα του 1844 ήταν υπερβολικά συντηρητικό. Η νομοθετική εξουσία ασκούνταν συλλογικά από το βασιλιά, από μια βουλή εκλεγμένη απ’ το λαό σύμφωνα μ’ ένα σύστημα, που ήταν λίγο – πολύ τιμοκρατικό¹ και από μια Γερουσία διορισμένη ισόβια απ’ το βασιλιά. Η εκτελεστική εξουσία ανήκει στο βασιλιά κι ασκείται απ’ τους υπεύθυνους υπουργούς του, διοριζόμενους και παυόμενους απ’ αυτόν χωρίς την έγκριση της Βουλής. Η δικαιοσύνη επίσης απορρέει απ’ το βασιλιά. Ωστόσο τα δημοκρατικά στοιχεία δεν έλειπαν. Οι πολίτες ήταν ίσοι μπροστά στο νόμο, υπήρχε εγγύηση της ατομικής ελευθερίας, της ελευθερίας του τύπου, του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι και δεν αναγνωριζόταν στην Ελλάδα η δουλεία. "

1. τιμοκρατικό=

 η συμμετοχή των πολιτών στη διακυβέρνηση της πολιτείας ανάλογη της περιουσιακής τους κατάστασης

[Σορώνος Ν.Γ., Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας, Αθήνα 1976, σελ. 83]

"Μαζί με το Σύνταγμα θεσπίστηκε και τέθηκε σε ισχύ νέος εκλογικός νόμος, ο δημοκρατικότερος εκλογικός νόμος της Ευρώπης εκείνης της εποχής, ο οποίος προέβλεπε μια μορφή καθολικής ψηφοφορίας, χωρίς να την εισάγει με ολοκληρωμένο τρόπο. Πολλοί Έλληνες, άρρενες βεβαίως – αφού οι γυναίκες απέκτησαν δικαίωμα ψήφου έναν και πλέον αιώνα αργότερα -, συμμετείχαν στο Εκλογικό Σώμα δίχως ιδιαίτερες διακρίσεις βάσει εισοδημάτων, ιδιοκτησίας και τίτλων (απέκτησαν δηλαδή το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι). Η Ελλάδα, κράτος ανεξάρτητο λίγων ετών, από το 1828 κατ’ουσίαν και τυπικώς από το 1830, ήδη το 1844 απέκτησε τον πιο πρωτοποριακό και προοδευτικό νόμο της εποχής εκείνης στην Ευρώπη."

[Λοβέρδος Α. Πολιτική Ιστορία της Ελλάδος, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα –Κομοτηνή 2000, σελ. 35]

Λαμβάνοντας υπόψη τις πιο πάνω πηγές και τις ιστορικές σας γνώσεις να διακρίνετε και να αναφέρετε τα συντηρητικά και τα φιλελεύθερα στοιχεία του Συντάγματος του 1844. 

Οδηγίες

Φροντίστε στην απάντησή σας:

1. Να διακρίνετε με σαφήνεια τα δημοκρατικά και τα συντηρητικά στοιχεία. 

2. Στις πηγές να διακρίνετε: τα γεγονότα, τα καθαρά ιστορικά στοιχεία, από τα σχόλια, την κριτική των ιστορικών. 

3. Να εξετάσετε αν η οπτική των δύο ιστορικών συμφωνεί ή είναι αντίθετη και επιπλέον αν όσα λέγονται συμφωνούν με την άποψη που εκφράζεται στο σχολικό εγχειρίδιο. 

4. Με βάση όσα διαβάσατε -λάβετε αν θέλετε υπόψη και τις απόψεις που εκφράζονται στο σχετικό βίντεο- να καταλήξετε σε ένα συμπέρασμα σχετικά με την προσφορά του Συντάγματος του 1844.