Καλώς ήρθατε

Το ιστολόγιο αυτό δημιουργήθηκε για το μάθημα της Ιστορίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης.

Το υλικό που αναρτήθηκε έχει στόχο να σας βοηθήσει -ελπίζω- να εμπεδώσετε, αλλά κυρίως να κατανοήσετε και να εμβαθύνετε στα θέματα που πραγματεύεται το σχολικό εγχειρίδιο.

Πιστεύω ότι καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχία σας είναι η ουσιαστική κατανόηση και όχι η αποστήθιση. Όσο δύσκολη κι αν είναι η φετινή χρονιά, ας μην ξεχάσουμε να σκεφτόμαστε.

Καλή μελέτη!!!

Υ.Γ.  Και επειδή μας αρέσουν τα ποιήματα, σας αφιερώνω ένα ποίημα του Μπρεχτ, που προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση της Ιστορίας. 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΣ ΕΡΓΑΤΗ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΖΕΙ
Bertold Brecht

Ποιος έχτισε τη Θήβα την εφτάπυλη;
Στα βιβλία δε βρίσκεις παρά των βασιλιάδων τα ονόματα.
Οι βασιλιάδες κουβάλησαν τ’ αγκωνάρια; Καί τη χιλιοκατεστραμμένη Βαβυλώνα—
ποιος την ξανάχτισε τόσες φορές;

Σε τί χαμόσπιτα
της Λίμας της χρυσόλαμπρης ζούσαν οι οικοδόμοι; Τη νύχτα που το Σινικό Τείχος αποτελείωσαν,
πού πήγανε οι χτίστες; Η μεγάλη Ρώμη
είναι γεμάτη αψίδες θριάμβου. Ποιος τις έστησε;
Πάνω σε ποιους
θριαμβεύσανε οι Καίσαρες; Το Βυζάντιο το χιλιοτραγουδισμένο
μόνο παλάτια είχε για τους κατοίκους του;

Ακόμα και στη μυθική   Ατλαντίδα,
τη νύχτα που τη ρούφηξε η θάλασσα,
τ’ αφεντικά βουλιάζοντας,
μ’ ουρλιαχτά τους σκλάβους τους καλούσαν.                                  

Ο νεαρός Αλέξανδρος υπόταξε τις Ινδίες.
Μοναχός του;

Ο Καίσαρας νίκησε τους Γαλάτες.
Δεν είχε ούτ’ ένα μάγειρα μαζί του;

Ο Φίλιππος της Ισπανίας έκλαψε όταν η Αρμάδα του
βυθίστηκε. Δεν έκλαψε, τάχα, άλλος κανένας;

Ο Μέγας Φρειδερίκος κέρδισε τον Εφτάχρονο τον Πόλεμο.
Ποιος άλλος τόνε κέρδισε;

Κάθε σελίδα και μια νίκη.
Ποιος μαγείρεψε τα νικητήρια συμπόσια;

Κάθε δέκα χρόνια κι ένας μεγάλος άντρας.
Ποιος πλήρωσε τα έξοδα;

Πόσες και πόσες ιστορίες.
Πόσες καί πόσες απορίες.

(Εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ, μετάφραση Μάριου Πλωρίτη)

Ένα χαμένο άγνωστο φιλμ - Πρόσφυγες του 1922, Σμύρνη, Αθήνα, Πειραιάς

Ο George Magarian, γεννημένος το 1895 σπούδασε στο "Αμερικανικό Κολλέγιο" στο Ικόνιο (Konya) της Τουρκίας. Αργότερα, διατέλεσε διευθυντής της ΧΑΝΘ (YMCA), στο παράρτημα του Ικονίου. Αν και η ΧΑΝΘ δεν είναι φιλανθρωπική οργάνωση, την περίοδο των γεγονότων στη Μικρά Ασία, το 1922, οργάνωσε δομές ανακούφισης των θυμάτων της τραγωδίας αυτής. Ο George Magarian, την ίδια στιγμή που συμμετείχε στα γεγονότα αυτά, την ίδια στιγμή, με μια μηχανή 35 mm, κινηματογράφησε πολλές σκηνές της ανθρωπιστικής καταστροφής, στη Σμύρνη, στην Αθήνα και στον Πειραιά.
Οι συγκλονιστικές αυτές εικόνες παρέμειναν επί 60 και πλέον χρόνια στο διαμέρισμα της συζύγου του, στη Νέα Υόρκη. Ολοι αγνοούσαν την ύπαρξή τους, έως ότου το 2008 ο εγγονός του βρήκε το μοναδικό αυτό ντοκουμέντο, το έσωσε από τη φθορά του χρόνου, και έτσι, είμαστε τώρα σε θέση να δούμε αυτά τα μοναδικά σπαράγματα της μνήμης:

Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής; Χειραφέτηση και αναμόρφωση

Online test

Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής - πρώτο κεφάλαιο

On line test: 
 Κάντε το τεστ που θα βρείτε σε αυτό το σύνδεσμο!!!  
(Προσοχή:  οι 5 πρώτες ερωτήσεις δε συμπεριλαμβάνονται φέτος στην ύλη - μην τρομάξετε!!!)
2ο Τεστ (ερωτήσεις όλες εντός ύλης) 
3o Test

1.  Η βιομηχανική επανάσταση οδήγησε κατά τον 18ο αιώνα στη μεταβολή του
ρόλου που έπαιζε ως τότε η γεωργία στην παγκόσμια οικονομία.                           Σ       Λ

2. Η Φεντερασιόν ήταν η σημαντικότερη εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης.
                                                                                                                                   Σ       Λ

3. Η άποψη του Ελ. Βενιζέλου ήταν ότι στην οικονομία η ιδιωτική πρωτοβουλία
έπρεπε να αποτελέσει το μοχλό ανάπτυξης του ελληνικού κράτους.                      Σ       Λ

4. Η διχοτόμηση της δραχμής αποτελούσε ουσιαστικά ένα μέτρο υποχρεωτικού
δανεισμού του κράτους.                                                                                             Σ      Λ

5. Η τεταμένη πολιτική κατάσταση που επικρατούσε στην Ελλάδα την περίοδο
1922-1936 αποτέλεσε ανασταλτικό παράγοντα για την ταχεία διευθέτηση του
προσφυγικού προβλήματος.                                                                                      Σ    Λ

6. Μετά τη μικρασιατική καταστροφή το ελληνικό κράτος απέκτησε απόλυτη εθνική
ομοιογένεια.                                                                                                                  Σ    Λ

7. Αμερικάνικες και βρετανικές εταιρείες ανέλαβαν τους τομείς της ύδρευσης, της
ηλεκτροδότησης και των τηλεπικοινωνιών της πρωτεύουσας του ελληνικού
κράτους.                                                                                                                      Σ   Λ


8. Η ίδρυση της Τράπεζας της Ελλάδος έγινε με τη βοήθεια και την υποστήριξη
της Εθνικής Τράπεζας και ξένων συμβούλων.                                                             Σ  Λ

9. Η πενταετία 1928-1932 αποτέλεσε μια δύσκολη περίοδο για τα οικονομικά της
χώρας, γιατί επηρεάστηκε από την παγκόσμια οικονομική κρίση που ξέσπασε το
1929.                                                                                                                             Σ    Λ

Ερωτήσεις ανάπτυξης - πρώτο κεφάλαιο

Αγροτικό ζήτημα

1. Να περιγράψετε τις συνέπειες που είχε για την αγροτική παραγωγή η βιομηχανική επανάσταση τόσο στις ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες όσο και στην Ελλάδα. (σελ. 42, πρώτη παράγραφος)
2. Σε ποια αποτελέσματα για την έγγεια ιδιοκτησία οδήγησε η διανομή των εθνικών κτημάτων; (σελ. 42, Στον ελληνικό χώρο … ιδιαίτερο πρόβλημα)
3. Ποια προβλήματα προέκυψαν μετά τη διεύρυνση του ελληνικού κράτους το 1881; (σελ. 42, Αργότερα όμως…. τεχνητές ελλείψεις)
4. Να παρουσιάσετε τον τρόπο αντιμετώπισης εκ μέρους των ελληνικών κυβερνήσεων του προβλήματος των τσιφλικιών της Θεσσαλίας. (σελ. 43, «Οι πρακτικές αυτές δημιούργησαν εντάσεις – σελ. 44, κρατικού ενδιαφέροντος»
5. Να προσδιορίσετε τις συνέπειες της αγροτικής μεταρρύθμισης στην οικονομική ζωή της χώρας (σελ. 45, πρώτη παράγραφος)
6. Πώς επηρέασε την αγροτική μεταρρύθμιση το προσφυγικό ζήτημα; 

 Τα πρώτα βήματα του εργατικού κινήματος

1. Ποιοι παράγοντες επηρέασαν θετικά ή αρνητικά  την εξέλιξη του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα; (όλο)
2.  Ποιοι ήταν οι λόγοι της καθυστέρησης στην ανάπτυξη του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα κατά το 19ο αιώνα; (1η παράγραφος)
3. Γιατί η ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στην Ελλάδα αποτέλεσε σταθμό για το εργατικό κίνημα; (2^η παράγραφος: Η ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης… σοσιαλιστικής ιδεολογίας στη χώρα)
4. Ποιες είναι οι εξελίξεις στο εργατικό κίνημα κατά τη διάρκεια και μετά τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο; (τρίτη παράγραφος) 

Οι οικονομικές συνθήκες κατά την περιόδο 1910-1922

Ποιους λόγους είχε η ελληνική αστική τάξη να εμφανίζεται ως φορέας της Μεγάλης Ιδέας;

Ποιες οι συνέπειες των Βαλκανικών Πολέμων για την ελληνική οικονομία;

Ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος

Ποιες συνέπειες είχε για την οικονομική ζωή της Ελλάδας ο ιδιόμορφος εξωτερικός

δανεισμός από τους Συμμάχους στην διάρκεια του Α’ ΠΠ; Το δημοσιονομικό αδιέξοδο της περιόδου 1918-1922: ποιοι λόγοι συνέβαλαν
στη δημιουργία του και με ποιους τρόπους αντιμετωπίστηκε;

Η οικονομική ζωή κατά την περίοδο 1922-1936

Τι γνωρίζετε για την άφιξη των προσφύγων της Μικρασίας και τους τρόπους που
προσπάθησε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό το ελληνικό κράτος;

Η ελληνική οικονομία κατά την περίοδο του μεσοπολέμου

Ποιοι λόγοι επέτρεψαν τη βελτίωση της ελληνικής οικονομίας κατά τη διάρκεια
του μεσοπολέμου;

Οι μεγάλες επενδύσεις

Οι επενδύσεις στις υποδομές της χώρας κατά την περίοδο του μεσοπολέμου.

Η τράπεζα της Ελλάδος

Ποιος ήταν ρόλος της Τράπεζας της Ελλάδας για την εθνική οικονομία της εποχής; [53/2§]

Η κρίση του 1932

Υπολογίστε τα μόριά σας!

Σ' αυτό το σύνδεσμο μπορείτε να υπολογίσετε τα μόριά σας. 

Βάσεις

1ο πεδίο
2ο πεδίο
3ο πεδίο
4ο πεδίο
5ο πεδίο

Ενδεικτική απάντηση στην εργασία για το εργατικό κίνημα

Απάντηση στην πηγή της δεύτερης ενότητας:  Εργατικό κίνημα

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραθέματα και τις ιστορικές σας γνώσεις να διερευνήσετε τις αιτίες της καθυστέρησης στην ανάπτυξη του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα το 19^ο αι.

Η πορεία της ελληνικής κοινωνίας κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα δεν επέτρεψε να δημιουργηθούν εκείνες οι διεργασίες που θα οδηγούσαν τη χώρα σ’ ένα στάδιο ανάπτυξης ανάλογο προς εκείνο των εκβιομηχανισμένων καπιταλιστικών χωρών της Δ. Ευρώπης. Η Ελλάδα παρέμενε χώρα αγροτική με διογκωμένο τον τριτογενή τομέα της οικονομίας (παροχή υπηρεσιών, εμπόριο, πιστοδοτικές υπηρεσίες) και με έναν τεράστιο κρατικό μηχανισμό. Μέχρι το 1880 δεν είχε γίνει καμιά σχεδόν προσπάθεια για ανάπτυξη του δευτερογενούς τομέα (βιομηχανία).

(Ιστορία Νεότερη και Σύγχρονη, Γ΄ Λυκείου)

«Η εργατική τάξη, η οποία θα έδινε και το μέτρο των ταξικών αντιθέσεων στα αστικά κέντρα βρισκόταν σε νηπιακή κατάσταση στην πρώτη δεκαετία του αιώνα μας, χωρίς κοινωνικά δικαιώματα και νομική περιχαράκωση. Το σπουδαιότερο θεμέλιο για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων της, η συνδικαλιστική οργάνωση των εργαζομένων, είχε μια υποτυπώδη διάρθρωση σωματειακής- συντεχνιακής μορφής και της έλειπε η δυνατότητα να οργανώσει και να καθοδηγήσει ταξικούς αγώνες. Για να σχηματίσει κανείς μια ιδέα της ασύδοτης εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης αρκεί να σημειωθεί πως η Κυριακή αργία και το οκτάωρο καθιερώθηκαν νομοθετικά από την πολιτεία μόλις το 1911».

(Βουρνάς, Ιστορία της Νεώτερης και Σύγχρονης Ελλάδος, Αθήνα 2003)

Οι Έλληνες σοσιαλιστές, μετά τις αναπάντεχα ραγδαίες επιτυχίες των βαλκανικών συμμάχων, είχαν υποκύψει εύκολα, ως προς τα ζητήματα των εθνικών διεκδικήσεων, στο κύμα του σωβινισμού που επικρατούσε από άκρη σε άκρη στη χώρα. Εκτός από την έλλειψη ενότητας και την περιορισμένη λαϊκή απήχηση, το σοσιαλιστικό κίνημα στην Ελλάδα πριν, κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τους βαλκανικούς πολέμους επηρεάστηκε δυσμενώς από τη δημοτικότητα του Βενιζέλου (που είχε τη μεγάλη πλειοψηφία των εργατικών δυνάμεων στο πλευρό του λόγω της μεταρρυθμιστικής του πολιτικής) και από τις στρατιωτικές νίκες και την εντυπωσιακή επέκταση της χώρας, που είχαν απορροφήσει τις προσπάθειες και τη φαντασία του ελληνικού λαού.

[Πετρίδης Π., Ξενική εξάρτηση και εθνική πολιτική 1910 -1918]

Εισαγωγή: Στην Ελλάδα του 19ου αιώνα παρατηρείται κάποια καθυστέρηση στην ανάπτυξη του εργατικού κινήματος, σε σχέση με τις γειτονικές της και τις ευρωπαϊκές χώρες. Για την καθυστέρηση αυτή ευθύνονται οι ιδιαίτερες ιστορικές συνθήκες που παρατηρούνται στην Ελλάδα.
Κείμενο βιβλίου	Κείμενο πηγής
Έτσι στο τέλος του 19ου αιώνα συναντάμε στην Ελλάδα σοσιαλιστικές ομάδες και εργατικές ομαδοποιήσεις, ωστόσο η πολιτική και κοινωνική τους επιρροή ήταν σαφώς μικρότερη από εκείνη που άσκησαν αντίστοιχα κινήματα σε βιομηχανικές χώρες της Δύσης, αλλά και σε βαλκανικές χώρες (π.χ. Βουλγαρία). Ένας από τους παράγοντες που οδήγησαν στην καθυστέρηση του εργατικού κινήματος ήταν η απουσία σύγχρονων βιομηχανικών μονάδων. Από την άλλη πλευρά, ακόμα και στα μεγάλα δημόσια έργα της περιόδου, σημαντικό ποσοστό του εργατικού δυναμικού προερχόταν από το εξωτερικό (στη διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου εργάστηκαν πολλοί Ιταλοί) ή ήταν πρόσκαιρης, βραχύχρονης απασχόλησης. (παράγοντες που δεν ευνοούσαν τη δραστηριοποίησή του). Πιο σταθερό εργατικό δυναμικό δούλευε στις μεταλλευτικές επιχειρήσεις, όπου και εκδηλώθηκαν οι πρώτες καθαρά εργατικές εξεγέρσεις (Λαύριο, 1896). Τέλος, στον ιδεολογικό τομέα η επικράτηση της Μεγάλης Ιδέας εμπόδιζε την ανάπτυξη και διάδοση ιδεολογιών με κοινωνικό και ταξικό περιεχόμενο	Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στην «Ιστορία νεώτερη και σύγχρονη», η Ελλάδα δεν κατορθώνει κατά το 19ο αιώνα να ακολουθήσει τους ρυθμούς ανάπτυξης και εκβιομηχάνισης που παρατηρούνται στις χώρες τις Δ. Ευρώπης.  Όπως αναφέρει συμπληρωματικά ο Βουρνάς (Ιστορία της Νεότερης και της Σύγχρονης Ελλάδας) οι εργαζόμενοι την εποχή αυτή είναι οργανωμένοι σε συντεχνίες και σωματεία, που η υποτυπώδης οργάνωσή τους δεν τους επιτρέπει να συντονίσουν τους εργαζομένους και να τους καθοδηγήσουν στους αγώνες για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους. Αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής ήταν η εργατική τάξη να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους εργοδότες της, να καταπατούνται τα κοινωνικά της δικαιώματα, και να μην έχει νομική προστασία. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που αποδεικνύει την κατάσταση των εργαζομένων στην Ελλάδα την εποχή αυτή είναι ότι η Κυριακή αργία και το οκτάωρο καθιερώθηκαν νομοθετικά από την πολιτεία μόλις το 1911. Πράγματι, στην Ελλάδα κατά το 19ο αιώνα ο παραγωγικός τομέας που κυριαρχεί είναι ο αγροτικός και μέχρι την εποχή του Τρικούπη, δεν σημειώθηκαν σημαντικές προσπάθειες εκβιομηχάνισης (Ιστορία Νεότερη και Σύγχρονη) . Ο Π. Πετρίδης εξηγεί αναλυτικότερα πώς η Μ. Ιδέα στάθηκε εμπόδιο στη διάδοση της σολιαστικής ιδεολογίας. Συγκεκριμένα, οι στρατιωτικές επιτυχίες της Ελλάδας κατά τη διάρκεια των βαλκανικών πολέμων έστρεψαν το ενδιαφέρον του ελληνικού λαού στα εθνικά ζητήματα, γεγονός που ζημίωσε την επιρροή των σοσιαλιστών. Οι τελευταίοι, εξάλλου, επισκιάζονταν από τη μεγάλη δημοτικότητα του Βενιζέλου, που οφείλονταν στις ευνοϊκές μεταρρυθμίσεις που είχε προωθήσει για τους εργαζομένους.  Η έλλειψη ενότητας, τέλος, ήταν ένας ακόμα αρνητικός παράγοντας για την επικράτηση των σοσιαλιστικών ιδεών.
Συμπέρασμα - Επίλογος  Οι οικονομικές και πολιτικές συθήκες που επικρατούσαν λοιπόν κατά το 19ο αιώνα στην Ελλάδα δεν ευνόησαν την ανάπτυξη του εργατικού κινήματος και τη διάδοση της σοσιαλιστικής ιδεολογίας . Η κατάσταση αυτή ανατρέπεται μετά τους Βαλκανικούς πολέμους και περισσότερο ακόμα μετά τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο, όταν οι συνθήκες γίνονται πιο ευνοϊκές για την ταξική συνειδητοποίηση των εργαζομένων.

Εργασία για το αγροτικό ζήτημα

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραθέματα και τις ιστορικές σας γνώσεις να διερευνήσετε τις αιτίες της καθυστέρησης στην ανάπτυξη του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα το 19^ο αι.

Η πορεία της ελληνικής κοινωνίας κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα δεν επέτρεψε να δημιουργηθούν εκείνες οι διεργασίες που θα οδηγούσαν τη χώρα σ’ ένα στάδιο ανάπτυξης ανάλογο προς εκείνο των εκβιομηχανισμένων καπιταλιστικών χωρών της Δ. Ευρώπης. Η Ελλάδα παρέμενε χώρα αγροτική με διογκωμένο τον τριτογενή τομέα της οικονομίας (παροχή υπηρεσιών, εμπόριο, πιστοδοτικές υπηρεσίες) και με έναν τεράστιο κρατικό μηχανισμό. Μέχρι το 1880 δεν είχε γίνει καμιά σχεδόν προσπάθεια για ανάπτυξη του δευτερογενούς τομέα (βιομηχανία).

(Ιστορία Νεότερη και Σύγχρονη, Γ΄ Λυκείου)

«Η εργατική τάξη, η οποία θα έδινε και το μέτρο των ταξικών αντιθέσεων στα αστικά κέντρα βρισκόταν σε νηπιακή κατάσταση στην πρώτη δεκαετία του αιώνα μας, χωρίς κοινωνικά δικαιώματα και νομική περιχαράκωση. Το σπουδαιότερο θεμέλιο για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων της, η συνδικαλιστική οργάνωση των εργαζομένων, είχε μια υποτυπώδη διάρθρωση σωματειακής- συντεχνιακής μορφής και της έλειπε η δυνατότητα να οργανώσει και να καθοδηγήσει ταξικούς αγώνες. Για να σχηματίσει κανείς μια ιδέα της ασύδοτης εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης αρκεί να σημειωθεί πως η Κυριακή αργία και το οκτάωρο καθιερώθηκαν νομοθετικά από την πολιτεία μόλις το 1911».

(Βουρνάς, Ιστορία της Νεώτερης και Σύγχρονης Ελλάδος, Αθήνα 2003)

Οι Έλληνες σοσιαλιστές, μετά τις αναπάντεχα ραγδαίες επιτυχίες των βαλκανικών συμμάχων, είχαν υποκύψει εύκολα, ως προς τα ζητήματα των εθνικών διεκδικήσεων, στο κύμα του σωβινισμού που επικρατούσε από άκρη σε άκρη στη χώρα. Εκτός από την έλλειψη ενότητας και την περιορισμένη λαϊκή απήχηση, το σοσιαλιστικό κίνημα στην Ελλάδα πριν, κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τους βαλκανικούς πολέμους επηρεάστηκε δυσμενώς από τη δημοτικότητα του Βενιζέλου (που είχε τη μεγάλη πλειοψηφία των εργατικών δυνάμεων στο πλευρό του λόγω της μεταρρυθμιστικής του πολιτικής) και από τις στρατιωτικές νίκες και την εντυπωσιακή επέκταση της χώρας, που είχαν απορροφήσει τις προσπάθειες και τη φαντασία του ελληνικού λαού.

[Πετρίδης Π., Ξενική εξάρτηση και εθνική πολιτική 1910 -1918]

Καλώς ήρθατε

Το ιστολόγιο αυτό δημιουργήθηκε για το μάθημα της Ιστορίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης.

Το υλικό που αναρτήθηκε έχει στόχο να σας βοηθήσει -ελπίζω- να εμπεδώσετε, αλλά κυρίως να κατανοήσετε και να εμβαθύνετε στα θέματα που πραγματεύεται το σχολικό εγχειρίδιο.

Πιστεύω ότι καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχία σας είναι η ουσιαστική κατανόηση και όχι η αποστήθιση. Όσο δύσκολη κι αν είναι η φετινή χρονιά, ας μην ξεχάσουμε να σκεφτόμαστε.

Καλή μελέτη!!!

Υ.Γ.  Και επειδή μας αρέσουν τα ποιήματα, σας αφιερώνω ένα ποίημα του Μπρεχτ, που προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση της Ιστορίας. 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΣ ΕΡΓΑΤΗ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΖΕΙ
Bertold Brecht

Ποιος έχτισε τη Θήβα την εφτάπυλη;
Στα βιβλία δε βρίσκεις παρά των βασιλιάδων τα ονόματα.
Οι βασιλιάδες κουβάλησαν τ’ αγκωνάρια; Καί τη χιλιοκατεστραμμένη Βαβυλώνα—
ποιος την ξανάχτισε τόσες φορές;

Σε τί χαμόσπιτα
της Λίμας της χρυσόλαμπρης ζούσαν οι οικοδόμοι; Τη νύχτα που το Σινικό Τείχος αποτελείωσαν,
πού πήγανε οι χτίστες; Η μεγάλη Ρώμη
είναι γεμάτη αψίδες θριάμβου. Ποιος τις έστησε;
Πάνω σε ποιους
θριαμβεύσανε οι Καίσαρες; Το Βυζάντιο το χιλιοτραγουδισμένο
μόνο παλάτια είχε για τους κατοίκους του;

Ακόμα και στη μυθική   Ατλαντίδα,
τη νύχτα που τη ρούφηξε η θάλασσα,
τ’ αφεντικά βουλιάζοντας,
μ’ ουρλιαχτά τους σκλάβους τους καλούσαν.                                  

Ο νεαρός Αλέξανδρος υπόταξε τις Ινδίες.
Μοναχός του;

Ο Καίσαρας νίκησε τους Γαλάτες.
Δεν είχε ούτ’ ένα μάγειρα μαζί του;

Ο Φίλιππος της Ισπανίας έκλαψε όταν η Αρμάδα του
βυθίστηκε. Δεν έκλαψε, τάχα, άλλος κανένας;

Ο Μέγας Φρειδερίκος κέρδισε τον Εφτάχρονο τον Πόλεμο.
Ποιος άλλος τόνε κέρδισε;

Κάθε σελίδα και μια νίκη.
Ποιος μαγείρεψε τα νικητήρια συμπόσια;

Κάθε δέκα χρόνια κι ένας μεγάλος άντρας.
Ποιος πλήρωσε τα έξοδα;

Πόσες και πόσες ιστορίες.
Πόσες καί πόσες απορίες.

(Εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ, μετάφραση Μάριου Πλωρίτη)

Λεξικό όρων 1ου κεφαλαίου

Αγροτική μεταρρύθμιση:

Αγροτική μεταρρύθμιση  ονομάζουμε την κατάργηση των μεγάλων ιδιοκτησιών και την κατάτμηση των αξιοποιήσιμων εδαφών σε μικρές παραγωγικές μονάδες, οικογενειακού χαρακτήρα, που ανταποκρίνονταν καλύτερα στις παραγωγικές και κοινωνικές συνθήκες που δημιουργήθηκαν μετά τη βιομηχανική επανάσταση.
[Οι ραγδαίες εξελίξεις που γνώρισε ο σύγχρονος κόσμος στον οικονομικό τομέα άσκησαν σοβαρές πιέσεις στον αγροτικό χώρο, ο οποίος κυριαρχούσε παραγωγικά αλλά και κοινωνικά στην ιστορία των ανθρώπινων πολιτισμών ως το 19ο αιώνα. Με την βιομηχανική επανάσταση η κυριαρχία αυτή άρχισε προοδευτικά να υποχωρεί και καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας και κοινωνικού -ταξικού- κύρους, άνοιξαν οι δρόμοι προς την αγροτική μεταρρύθμιση.]

Βενιζελισμός:

Στην περίοδο 1910-1922, κατά την οποία η Ελλάδα βρισκόταν σε συνεχή πολεμική ετοιμότητα, εμφανίστηκε μια νέα πολιτική αντίληψη, που εκφράστηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο και ονομάστηκε συνοπτικά βενιζελισμός. Είναι δύσκολο να ορίσουμε με λίγα λόγια τι ακριβώς ήταν αυτή η πολιτική, στον οικονομικό όμως τομέα φαίνεται ότι ο βενιζελισμός θεωρούσε το ελληνικό κράτος ως μοχλό έκφρασης και ανάπτυξης του ελληνισμού. Το ελληνικό κράτος δηλαδή έπρεπε να επιδιώξει την ενσωμάτωση του εκτός συνόρων ελληνισμού και , με ενιαία εθνική και κρατική υπόσταση, να διεκδικήσει την θέση του στον τότε σύγχρονο κόσμο. Αυτό προϋπέθετε όχι μόνο θεσμικό εκσυγχρονισμό, που θα καθιστούσε το κράτος αποτελεσματικό και αξιόπιστο, αλλά και γενικότερη προσήλωση στην ιδέα της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων του έθνους.

Διχοτόμηση της δραχμής:

“Διχοτόμηση της δραχμής” ονομάστηκε το οικονομικό μέτρο στο οποίο αναγκάστηκε να καταφύγει η ελληνική κυβέρνηση προκειμένου να αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό αδιέξοδο στο οποίο είχε περιέλθει το ελληνικό κράτος μετά τη διακοπή της πίστωσης των Συμμάχων στην Ελλάδα λόγω της επιστροφής του βασιλιά Κωνσταντίνου. Συγκεκριμένα, το Μάρτιο του 1922 η κυβέρνηση προέβη σε  ένα πρωτότυπο εσωτερικό δάνειο, με διχοτόμηση του χαρτονομίσματος.Το αριστερό τμήμα εξακολουθούσε να κυκλοφορεί στο 50% της αναγραφόμενης αξίας, ενώ το δεξιό ανταλλάχτηκε με ομολογίες του Δημοσίου. Η επιχείρηση στέφτηκε με επιτυχία, το κράτος απέκτησε 1.200.000.000 δραχμές και το επιχείρημα επαναλήφθηκε το 1926. [ Φυσικά, ο νομισματικός αυτός ελιγμός δεν στάθηκε ικανός να προλάβει τη Μικρασιατική καταστροφή και τις βαρύτατες συνέπειές της]. 

Κλήριγκ

Κλήριγκ ονομάζεται μια μέθοδος διακανονισμού που κυριάρχησε προοδευτικά στο εξωτερικό εμπόριο, ως μέτρο για τον περιορισμό της διεθνούς οικονομικής κρίσης του 1929, που έπληξε και την Ελλάδα μετά το 1932. Οι διεθνείς συναλλαγές δεν γίνονταν δηλαδή με βάση το μετατρέψιμο συνάλλαγμα αλλά με βάση διακρατικές συμφωνίες που κοστολογούσαν τα προς ανταλλαγή προϊόντα και φρόντιζαν να ισοσκελίσουν την αξία των εισαγωγών με την αντίστοιχη των εξαγωγών, στα πλαίσια ειδικών λογαριασμών. [ Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου οι συναλλαγές με το εξωτερικό ήταν έντονα ελλειμματικές, η διαδικασία αυτή,πέρα από τα αρνητικά, είχε και θετικά στοιχεία.]

 

Φεντερασιόν:

Η Φεντερασιόν  ήταν μια μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης , με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοιχτή, σε νέες ιδέες, εβραϊκή κοινότητα της πόλης. Μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στην Ελλάδα κατά τους Βαλκανικούς πολέμους αποτέλεσε σημαντικό δίαυλο για τη διάδοση σοσιαλιστικής και εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.

Ιστορικοί όροι 4^ου κεφαλαίου (Κρητικό)

Διάταγμα περί συγκροτήσεως της Κρητικής Συνελεύσεως	Ένα ακριβώς μήνα μετά την εγκατάσταση του Ύπατου Αρμοστή - Πρίγκιπα Γεώργιου- στην Κρήτη (άρα τον Ιανουράριο του 1899) , δημοσιεύτηκε το πρώτο σημαντικό διάταγμα «Περί συγκροτήσεως της Κρητικής Συνελεύσεως» και αμέσως προκηρύχτηκαν εκλογές για την ανάδειξη πληρεξουσίων. Στις εκλογές αυτές αναδείχτηκαν 138 χριστιανοί και 50 μουσουλμάνοι πληρεξούσιοι και η Κρητική Βουλή άρχισε τις εργασίες της στις 8 Φεβρουαρίου 1899.
Οργανικός Νόμος	«Πρόκειται για νόμο που εκδώθηκε το 1900 και αντιμετώπισε με επιτυχία ένα σοβαρό ζήτημα που απασχόλησε από την αρχή την Κρητική Πολιτεία, το ζήτημα του καθεστώτος της  εκκλησίας. Ο Οργανικός Νόμος του 1900 έδωσε λύση σε ακανθώδη εκκλησιαστικά ζητήματα, όπως ήταν η σχέση της Εκκλησίας της Κρήτης με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η εκλογή Μητροπολίτη και Επισκόπων. Το βασικό σχήμα, που ισχύει με μικρές τροποποιήσεις έως σήμερα, είναι ένα καθεστώς ημιαυτόνομης Εκκλησίας, της οποίας ο Προκαθήμενος εκλέγεται από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η Κρητική Πολιτεία εκδίδει το Διάταγμα της αναγνώρισης και εγκατάστασής του ( σχολ. βιβλ. σελ. 208 ).
Ηνωμένη Αντιπολίτευσις	Η Ηνωμένη Αντιπολίτευσις δημιουργήθηκε μετά τη σύγκρουση Βενιζέλου  και πρίγκιπα Γεωργίου, όταν τα πολιτικά πράγματα στην Κρήτη οδηγήθηκαν σε πλήρες αδιέξοδο. Γύρω από το Βενιζέλο συνασπίστηκαν όσοι ήταν δυσαρεστημένοι από την αυταρχική πολιτική του του Πρίγκιπα και σχηματίστηκε μια ισχυρότατη «Ηνωμένη Αντιπολίτευσις». Έμπιστοι συνεργάτες του Βενιζέλου ήταν ο Κ. Φούμης και ο Κ. Μάνος. Οι τρεις αυτοί αποτέλεσαν μια τριανδρία, που δε δίστασε να προχωρήσει σε δυναμική αναμέτρηση με τον Πρίγκιπα.
Περί ιδρύσεως σώματος δημοφρουρών ροπαλοφόροι	Μετά την έκρηξη της επανάστασης του Θερίσου η Κρητική Βουλή, που ενεργούσε κατά τις εντολές του αρμοστειακού περιβάλλοντος, αφού δεν υπήρχε αντιπολίτευση, ψήφισε το νόμο «Περί ιδρύσεως σώματος δημοφρουρών», οι οποίοι θα στήριζαν την έννομη τάξη. Αυτούς οι επαναστάτες τους αποκαλούσαν ροπαλοφόρους.
Προσωρινή Κυβέρνησις της Κρήτης	Η «Προσωρινή Κυβέρνησις της Κρήτης» οργανώθηκε στο Θέρισο μετά την έκρηξη της επανάστασης, με πρόεδρο τον Ελ. Βενιζέλο και υπουργούς τους Κ. Φούμη και Κ. Μάνο. Η κυβέρνηση προέβη στην έκδοση γραμματίων για εσωτερικό πατριωτικό δάνειο 100.000 δραχμών, οργάνωσε υπηρεσίες οικονομικών, συγκοινωνιών και διοίκησησης, τύπωσε γραμματόσημα και εξέδιδε εφημερίδα, «Το Θέρισο».
Τελεσίγραφο 2 Ιουλίου 1905	Η επιμονή των επαναστατών στον ένοπλο αγώνα και η παράταση της έκρυθμης κατάστασης, που απειλούσε με κατάρρευση την οικονομική και πολιτική υπόσταση της Κρήτης, ανάγκασε τις Προστάτιδες Δυνάμεις να αποστείλουν αυστηρό τελεσίγραφο προς τους επαναστάτες στις 2 Ιουλίου 1905. Οι Γενικοί Πρόξενοι των Δυνάμεων, οι οποίοι υπέγραψαν αυτήν τη διακοίνωση, καθιστούσαν σαφές ότι δε μπορούσαν να μεταβάλουν το πολιτικό καθεστώς του νησιού. Διαβεβαίωναν όμως ότι θα επιφέρουν ουσιώδεις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις, που θα βελτίωναν θεαματικά την κατάσταση, υπό το ρητό όρο ότι εντός 15 ημερών οι επαναστάτες όφειλαν να καταθέσουν τα όπλα, με παράλληλη χορήγηση γενικής αμνηστίας.
Συμφωνία στο Μοναστήρι των Μουρνιών	Μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις ανάμεσα στο Βενιζέλο και στις Μ.Δυνάμεις, που διήρκεσαν όλο το καλοκαίρι του 1905, στις 2 Ιουλίου 1905 υπογράφτηκε από το Βενιζέλο η τελική συμφωνία στο μοναστήρι των Μουρνιών Κυδωνίας. Εξασφαλίστηκε γενική αμνηστία και οι Μ. Δυνάμεις δεσεύτηκαν να επεξεργαστούν ένα χάρτη νέων παραχωρήσεων στον κρητικό λαό, αρνούμενες πάντως να επιτρέψουν την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.
Κρητική Πολιτοφυλακή	(Οι διαπραγματεύσεις Βενιζέλου-Μ.Δυνάμεων για το τέλος της επανάστασης του Θερίσου  κατέληξαν σε ένα κείμενο μεταρρυθμίσεων που πρόβλεπε μεταξύ άλλων την ίδρυση Κρητικής Πολιτοφυλακής με Έλληνες αξιωματικούς που προηγουμένως θα παραιτούνταν από τον ελληνικό στρατό. –σελ 215. Τελικά…) Κατά την περίοδο της αρμοστείας του Αλέξανδρου Ζαίμη, το 1907,  οργανώθηκε για πρώτη φορά η Πολιτοφυλακή της Κρήτης, δηλαδή ο πρώτος στρατός του νησιού, που εξελίχτηκε σε αξιόλογη δύναμη, όπως φάνηκε αργότερα στους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-1913.
Ευχαριστήριο ψήφισμα Κρητικής Βουλής	Μετά την ίδρυση Πολιτοφυλακής στην Κρήτη η παρουσία των ξένων στρατευμάτων κατέστη περιττή και οι Μ. Δυνάμεις αποφάσισαν να εκκενώσουν την Κρήτη μέσα σε ένα χρόνο, με μόνη εγγύηση την ασφάλεια των μουσουλμάνων της νήσου. Ένα ευχαριστήριο ψήφισμα της Κρητικής Βουλής (21 Μαίου 1908) προς τις Μ.Δυνάμεις ήταν η επίσημη πολιτική πράξη της χειραφέτησης της Κρήτης από την προστασία των Μ.Δυνάμεων. Το νησί έπρεπε πλέον να κινείται με τις δικές του δυνάμεις στη διαχείρηση του Κρητικού Ζητήματος.
Επίσημο ενωτικό ψήφισμα  Κρητικής Κυβέρνησης	Στις 24 Σεπτεμβρίου 1908 η Κρητική Κυβέρνηση εξέδωσε επίσημο Ψήφισμα για την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Είχε προηγηθεί λαϊκή συγκέντρωση στα Χανιά όπου εγκρίθηκε ομόφωνα το πρώτο ψήφισμα της ένωσης (από τη Β΄Συνακτική Συνέλευση). (Οι νέες αυτές εξελίξεις  ευνοήθηκαν από δύο μεγάλα εξωτερικά γεγονότα που ήρθαν να ταράξουν την πορεία των πραγμάτων: την προσάρτηση της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης από την Αυστρία και την ανακήρυξη της Βουλγαρίας σε βασίλειο, με ταυτόχρονη προσάρτηση της Ανατολικής Ρωμυλίας. Η ελληνική κυβέρνηση του Γ. Θεοτόκη υπέδειξε στου Κρήτες την ανάγκη λαϊκών κινητοποιήσεων, για την κήρυξη της ένωσης με την Ελλάδα και το Ψήφισμα ήταν απόρροια των εξελίξεων αυτών.)